7 rzeczy przez które tracisz pieniądze i nawet o tym nie wiesz

Większość z nas chciałaby osiągnąć wolność finansową, ale ciągle popełnia te same błędy, które trzymają nas z dala od osiągnięcia tego celu. W tym artykule pokażę Ci 7 największych błędów, które rujnują Twoje finanse i pokażę, jak się z nich wyrwać.

Skupiasz się na oszczędzaniu zamiast zwiększaniu zarobków

Pierwsza rzecz to skupianie się na oszczędzaniu zamiast na zwiększaniu swoich zarobków.

Według ekonomii behawioralnej ludzie mocniej odczuwają stratę niż cieszą się z identycznego zysku. Jeśli zgubisz 100 zł, boli to bardziej, niż cieszy znaleziona stówa. Tak samo jeśli Twoja inwestycja na giełdzie zaliczy 1.000 zł straty, to przeżywasz to bardziej, niż 1.000 zł zysku.

To zjawisko nazywa się awersją do straty i zostało opisane przez Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego w ramach teorii perspektywy. W praktyce oznacza to, że nasz mózg jest zaprogramowany na unikanie bólu.

Teoria perspektywy (1979) Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego to fundament ekonomii behawioralnej, opisujący, jak ludzie podejmują decyzje w warunkach ryzyka. Główne założenie to fakt, że straty odczuwamy silniej niż zyski (awersja do strat), a wybory zależą od punktu odniesienia.

Cięcie wydatków daje natychmiastowe poczucie kontroli: „uniknąłem straty”. Natomiast staranie się o podwyżkę, zmiana pracy, rozpoczęcie dodatkowego biznesu czy inwestowanie wiąże się z ryzykiem. A ryzyko to potencjalna strata. Nawet jeśli potencjalny zysk jest dużo większy.

Dlatego wiele osób obsesyjnie optymalizuje drobne wydatki:

• tańsza kawa,
• tańszy abonament,
• promocja w sklepie.

To daje taki szybki i emocjonalny „zwrot”. Problem pojawia się wtedy, gdy tracisz proporcje. Bo o ile istnieje sufit oszczędności, (bo w pewnym momencie nie masz już z czego oszczędzać), o tyle sufit zarobków jest znacznie wyższy.

Rezygnacja z kilku małych przyjemności może Ci dać 300 czy 400 zł miesięcznie, ale wynegocjowanie 800 zł podwyżki daje Ci na stałe 2 razy więcej i to jednym ruchem!

Podobnie rozwinięcie umiejętności, które pozwolą Ci zarabiać więcej, często ma większy wpływ na Twój majątek niż perfekcyjne zarządzanie rachunkami.

Oszczędzanie jest bardzo ważnym elementem budowania majątku, bo uczysz się zarządzać swoimi finansami, a nie dajesz im przeciekać Ci miedzy palcami, ale nadmierne skupienie na oszczędzaniu może prowadzić do takiej… mentalności niedoboru. Zaczynasz myśleć kategoriami „nie stać mnie”, zamiast „jak mogę zwiększyć swoje możliwości?”. To jest subtelna, ale w długim terminie ogromna różnica.

Dyscyplina finansowa to fundament, ale jeśli cała Twoja strategia finansowa opiera się wyłącznie na ograniczaniu wydatków, a nie na powiększaniu zarobków, to grasz tylko w obronie, więc jesteś pasywny. A w finansach wygrywają ci, którzy potrafią zarówno chronić kapitał, jak i zwiększać swoje dochody.

Unikasz odpowiedzialności

To prowadzi do kolejnej rzeczy, która rujnuje Twoje finanse, a jest nią unikanie odpowiedzialności.

W psychologii istnieje termin na to zjawisko, który nazywa się avoidance coping. Niestety nie mam tu dla Ciebie krótkiej i chwytliwej nazwy po polsku, ale polega to na unikaniu informacji czy działań, które postrzegamy jako negatywne, niewygodne lub w jakiś sposób nam zagrażające.

I nie jest to niczym dziwnym, że właśnie tak kojarzą się nam pieniądze i ogólnie finanse osobiste. Wierzymy, że jeśli będziemy ignorować jakiś problem, to unikniemy związanego z nim dyskomfortu.

Avoidance Coping – unikanie informacji czy działań, które postrzegamy jako negatywne, niewygodne lub w jakiś sposób nam zagrażające.

Na przykład będziemy:

• Unikać rozmowy o podwyżce z pracodawcą czy przełożonym, bo dzięki temu nie wystawimy się na odmowę.
• Nie będziemy rozmawiać z naszym partnerem o wspólnych celach finansowych, ponieważ są rozbieżne i unikamy w ten sposób kłótni.
• Czasem nie zajrzymy nawet do naszego konta, ponieważ nie chcemy widzieć jego stanu.
• A niektórzy idą jeszcze dalej – ignorując maile z banku czy monity od firm pożyczkowych udając, że zbliżający się termin płatności sam się rozwiąże.

Unikając dyskomfortu, który się z tym wiąże, możemy poczuć chwilowy spokój, ale tak naprawdę jedynie opóźniamy konsekwencje tej decyzji i odkładamy osiągnięcie naszych większych celów.

Tylko co w takim razie zrobić?

Jak bardzo niewygodnie to brzmi… utrudnić sobie unikanie.

Zamiast liczyć tylko na swoją silną wolę, stwórz przyzwyczajenia i rozwiązania, które nie pozwolą Ci już dłużej unikać tego, czego akurat unikasz. Delikatnie zmieniasz sposób, w jaki podejmujesz decyzje, tak aby łatwiej było zrobić to, co dla Ciebie dobre, a nie wygodne.

Na przykład nie odkładasz płatności na ostatni moment, który możesz przegapić, a robisz je od razu czy nie oszczędzasz ręcznie, a zlecasz automatyczny przelew na konto oszczędnościowe po otrzymaniu wypłaty.

Automatyzujesz oszczędzanie oraz inwestowanie. Pieniądze odkładają się same, zanim zdążysz powiedzieć sobie: zrobię to później, co w rzeczywistości znaczy zrobię to nigdy.

Działa to dlatego, że nie walczysz codziennie z własną naturą. Sprawiasz, że dobra decyzja staje się tą łatwiejszą. A jeśli nie zaprojektujesz sobie takiego systemu, to Twoje emocje podejmą decyzję za Ciebie i będzie nią dalszy krótkoterminowy komfort zamiast długoterminowego bezpieczeństwa.

Porównujesz się z innymi

Kolejna rzecz, która potrafi latami niszczyć Twoje finanse, to bezustanne porównywanie się z innymi.

Żyjemy w czasach, gdy nie porównujemy się już tylko z:

• naszymi sąsiadami,
• rodziną
• czy znajomymi.

Porównujemy się w zasadzie z każdym, kogo widzimy w internecie, a dobrze wiesz, że social media nie będą podsuwać Ci postów o biedniejszych ludziach, a mocno wykreowaną i nierealistyczną wizję życia na bogato. Coś, w co będziesz mógł wlepiać wzrok marząc, by kiedyś tak żyć, a jednocześnie spędzał jeszcze więcej czasu w telefonie.

Może to prowadzić do niezdrowego porównywania się z innymi i dążenia do osiągnięcia lub przewyższenia postrzeganego statusu społecznego i tego, co się z nim wiąże.

Kiedy obsesyjnie porównujesz się z innymi, kończysz na podejmowaniu decyzji na podstawie tego, co mają inni, zamiast skupić się na tym, czego naprawdę chcesz i potrzebujesz. Czujesz się zmuszony do ulepszania rzeczy, takich jak dom, samochód, gadżety, wakacje lub ogólnie rozumiany styl życia, tylko po to, by dorównać innym albo im zaimponować.

I zanim się zorientujesz, zaczynasz wydawać znacznie więcej, niż powinieneś. Nie dlatego, że tego potrzebujesz, ale dlatego, że próbujesz dorównać komuś innemu.

Zastanów się, czego tak realnie potrzebujesz i chcesz od życia? Wyłącz telefon na weekend, odpocznij od zewnętrznych bodźców i wyobraź sobie:

• Gdzie chcesz mieszkać?
• Jak ma wyglądać Twój dzień?
• Czym chcesz się zajmować?
• Jak spędzać czas?
• itd.

Jeśli musisz, to sobie to zapisz, ale przed każdą decyzją zastanów się, czy przybliża Cię ona do Twojego wymarzonego życia? Czy kupno droższego auta przybliża Cię do tego, co sobie wyobraziłeś? Jeśli nie, to przypomnij sobie, z czego rezygnujesz w zamian.

I tu też nie chodzi o rezygnowanie z drogiego auta, bo równie dobrze możesz chcieć mieć wielki dom i jeździć rowerem, albo małą chatkę i wypas furę czy w ogóle możesz mieszkać w kawalerce, bo wszystko Ci jedno, ważne żebyś często podróżował.

Po prostu przekieruj swoje pieniądze na coś, co naprawdę przybliża Cię do życia, którego chcesz.

Nie wyceniasz swojego czasu

Czwartą rzeczą, przez którą tracisz pieniądze jest to, że nie wyceniasz swojego czasu.

Chodzi oczywiście o Twoją stawkę godzinową, czyli wartość Twojego czasu. Ile realnie jesteś w stanie zarobić w ciągu jednej godziny swojej pracy czy prowadzenia biznesu. To pozwala lepiej zrozumieć, na co powinieneś przeznaczać swój czas.

Czas jest zasobem skończonym. Każdy z nas ma tylko 24 godziny na dobę.

Dlatego warto przeznaczać je na działania o najwyższej wartości, a te o niższej, w miarę możliwości delegować.

Jeśli przykładowo zarabiasz 50 zł na godzinę, a spędzasz na czynności, której nie lubisz 3 godziny, czyli tak jakby 150 zł, choć możesz to delegować za np. 30 zł i zostanie to zrobione w pół godziny, to jak najbardziej to zrób.

Niczym dziwnym nie jest korzystanie z usług sprzątania czy księgowości, ale zastanów się, co jeszcze możesz tu dodać? Często lepiej poświęcić dwie dodatkowe godziny w miesiącu na pracę, by zarobić na wydatek, który uwolni Ci kilka godzin więcej. Nie oznacza to oczywiście, że każdą odzyskaną godzinę masz zamieniać na kolejną pracę. Czasem sens delegowania prostych zadań polega po prostu na tym, że masz więcej czasu na odpoczynek i regenerację.

Dlatego przyjrzyj się swoim codziennym zadaniom zarówno w pracy jak i w domu i sprawdź, jakie zadania o najniższej wartości możesz potencjalnie zlecić komuś innemu oraz jaką uzyskasz z tego korzyść w postaci uwolnionego czasu.

Twoje pieniądze nie pracują

Kolejną rzeczą, przez którą tracisz pieniądze jest to, że nie dajesz im pracować, a zamiast tego bezczynnie leżą i tracą na wartości.

Według badań Krajowego Rejestru Długów nawet 21% Polaków nie ma żadnych oszczędności. Są natomiast także osoby, które mają tych oszczędności 20.000 zł, 50.000 zł czy nawet 100.000 zł i totalnie nic z nimi nie robią… Niektórzy trzymają je w skarpecie, inni na kontach osobistych i obie opcje są tak samo słabe.

Te pieniądze po prostu tam leżą i nie są nawet przeznaczone na konkretny cel. Po prostu są i boisz się je stracić. Musisz jednak zmienić swoje nastawienie, ponieważ kiedy tak nic nie robisz, trzymając pieniądze na koncie bankowym, to jest to jeden z najbardziej nieefektywnych sposobów ich wykorzystania.

Nie pozwalasz swoim pieniądzom pracować i generować dla Ciebie kolejnych, co oznacza, że nie wykorzystujesz korzyści płynących z tego, że w ogóle te pieniądze posiadasz. A co więcej, cały czas tracisz przez inflację, która pozbawia Twoje pieniądze mocy nabywczej.

Wykorzystuj swoje pieniądze, by mieć ich więcej.

• Zdobądź dzięki nim umiejętności, które pozwolą Ci zwiększyć zarobki.
• Naucz się czegoś nowego, co pozwoli Ci zarabiać poza etatem, a może nawet go zastąpi.
• Zainwestuj w poprawę konwersji i reklamę w swojej firmie.
• Albo tak po prostu zacznij inwestować na rynku finansowym, na przykład w obligacje, akcje czy ETF-y.

Jeżeli jeszcze nie wiesz, co chcesz z nimi zrobić, to po prostu nie daj im bezczynnie leżeć na koncie osobistym. Załóż sobie konto oszczędnościowe, tylko w innym banku, bo w swoim dostaniesz ofertę dla stałych klientów, czyli pewnie mniej niż 1%. Ranking najlepszych ofert ze wszystkich banków znajdziesz na moim blogu.

Konta oszczędnościowe to nie jest coś, do czego powinieneś dążyć, a jedynie półśrodek, który da Ci te np. 7% do czasu, aż zdecydujesz, co dalej zrobić ze swoimi pieniędzmi, zamiast dać im leżeć na nieoprocentowanym koncie.

Jeśli Twoje pieniądze nie pracują, to tracisz zarówno ich wartość, jak i potencjał.

Nie odkładasz części zarobków

Kolejna rzecz, która utrudnia budowanie majątku, to wydawanie praktycznie całych zarobków.

Być może czytałeś książkę “Najbogatszy człowiek w Babilonie”, a może nie, ale jest tam coś, co możesz wykorzystać. Chodzi o to, że jeśli masz 10 monet, to powinieneś 1 z nich zostawiać dla siebie z przyszłości. Pomysł jest bardzo prosty. Naucz się żyć za maksymalnie 90% swoich dochodów, a pozostałe 10% regularnie odkładaj albo inwestuj.

Chodzi o wytrenowanie swojego mózgu w taki sposób, aby Twoim normalnym poziomem życia było właśnie te 90%.

Jeśli nie odkładasz żadnej części swojej wypłaty, bardzo trudno jest wyrwać się z finansowej “bieżączki”. Gdy wydajesz wszystko, co zarobisz, zawsze będziesz potrzebować kolejnej wypłaty, żeby utrzymać swój styl życia.

W takiej sytuacji Twoje pieniądze nigdy nie zaczynają pracować dla Ciebie. A to właśnie inwestowanie i procent składany pozwalają z czasem budować coraz większy kapitał.

Najpierw płać sobie, a dopiero potem wszystkim innym.

Nie kontrolujesz wydatków

I ostatnia rzecz, przez którą tracisz pieniądze to brak kontroli nad wydatkami.

Nawiązując do poprzedniego punktu, nie jesteś w stanie płacić najpierw sobie, czyli oszczędzać tych 10%, jeśli nie wiesz, jakie koszty musisz ponosić.

Jeżeli nie znasz dobrze swoich wydatków, to brak prowadzenia budżetu możesz porównać do kupowania 20 minutowego biletu na autobus w obcym mieście. Może zdążysz dojechać na swój przystanek, a może nie… Tak samo z pieniędzmi, może wystarczy Ci do kolejnej wypłaty, a może nie…

Brak świadomości tego, ile i na co wydajesz, prowadzi do przepłacania, szybszego wyczerpania gotówki oraz zwykłego stresu o swoje finanse. To z kolei utrudnia oszczędzanie, inwestowanie, spłatę długów i realizację Twoich celów finansowych.

Dlatego dobrym punktem startowym jest po prostu śledzenie wydatków. Stwórz albo pobierz prosty budżet i sprawdź, na co idą Twoje pieniądze każdego miesiąca. Taki budżet pozwoli Ci zauważyć, w których kategoriach wydajesz więcej niż Ci się wydawało i odpowiednio na to zareagować.